Waaraan herken je een goed toegankelijkheidsrapport?

Er komt een mail binnen met als onderwerp “Toegankelijkheidsrapport, definitieve versie”. Je opent de bijlage: 73 pagina’s, vol succescriteria, ARIA-labels, alt-teksten en contrastwaarden. Je leest een paar regels, sluit het document en denkt: morgen verder.

Morgen wordt volgende week. Volgende week wordt volgend kwartaal. En de vraag blijft staan: wat moet je nu eigenlijk doen met al die informatie?

Herken je dat, dan ligt het vaak niet aan jou. Het ligt aan het rapport. De meeste toegankelijkheidsrapporten zijn geschreven voor de auditor die ze maakt, niet voor het team dat ermee verder moet. En dan doe je er niets mee, hoe goed het onderzoek eronder ook is.

Datzelfde onderzoek kun je op twee manieren opschrijven. De ene versie leest niemand. Met de andere begint je team de volgende dag. Het zit in hoe de bevindingen zijn geordend, in welke taal ze staan en of er een plan bij hoort. In 900 audits heb ik gezien wat dat verschil maakt. Hieronder laat ik zien waar je op let, en hoe je van een goed rapport naar een toegankelijke website komt.

Het probleem met traditionele rapporten

De meeste toegankelijkheidsrapporten zijn niet geschreven met jou in gedachten. Ze volgen de structuur van de WCAG-richtlijnen, ingedeeld per succescriterium. Eerst alle bevindingen voor criterium 1.1.1 (niet-tekstuele content), dan 1.3.1 (info en relaties), enzovoort.

Dat levert twee problemen op.

Het eerste: zo’n indeling is lastig te vertalen naar actie. Eén websitecomponent staat beschreven over meerdere succescriteria. Voordat je begint met oplossen, moet je alle stukjes informatie bij elkaar brengen. Dat kost tijd.

Het tweede: het is overweldigend. 50+ pagina’s, veel bevindingen, 55 verschillende succescriteria. Waar begin je? Vaak nergens, en dan blijft je website ontoegankelijk.

Een beter uitgangspunt: rapporten per pagina en per element

Veel makkelijker wordt het als alle problemen gegroepeerd zijn per webpagina en per element.

Per element worden alle problemen opgeschreven die in dat element te vinden zijn.

Met een screenshot van het probleem, de huidige code en een concrete oplossing. Een webredacteur krijgt die oplossing in makkelijke, niet-technische taal en een ontwikkelaar in een code-snippet:

/* Huidige situatie */
.logo-text {
  color: #767676;
  background: #ffffff;
}

/* Toegankelijke oplossing */
.logo-text {
  color: #595959; /* contrast: 4,6:1 */
  background: #ffffff;
}

Daarmee weet je meteen waar je moet zijn, in plaats van dat je het zelf moet uitzoeken. Maar ook met een goed rapport blijft de vraag: hoe pak je het aan? In vier stappen.

Stap 1: Lees het rapport niet van voor naar achter

Begin met de managementsamenvatting. Daar staat het overzicht:

• hoeveel bevindingen er in totaal zijn;
• hoe ze verdeeld zijn over impact, van kritiek tot laag;
• welke mensen met een beperking het meest getroffen zijn.

Het is heel fijn als je in je rapport kunt filteren om een selectie te maken van bevindingen die onder content of techniek vallen of grote impact hebben.

Stap 2: Plan van aanpak en een presentatie

Een goed rapport bevat een plan van aanpak: een document dat meer uitleg geeft over de totale stand van je website, met een concreet plan voor elk team: redactie, designers, ontwikkelaars.

Als je de resultaten van de audit aan de betrokkenen wilt laten zien, dan heb je de presentatie nodig waarin de kern van het onderzoek staat, samen met de belangrijkste problemen en het werkplan.

Maak je gebruik van projectsoftware? Dan is een csv-export heel handig om alle bevindingen meteen in je projecttool te laden.

Stap 3: De bevindingen

Wanneer je een probleem in het rapport leest, moet je meteen kunnen begrijpen wat er mis is en voor wie.

De zogenaamde user stories, het verhaal van een gebruiker met een beperking, geven een droge beschrijving een extra dimensie en motiveren je team beter om de problemen op te lossen.

Screenshots helpen je te begrijpen waar het probleem in zit. Dus geen screenshot van het element zelf, bijvoorbeeld je logo. Je weet immers heel goed hoe je logo eruitziet. Maak juist een screenshot van het probleem, bijvoorbeeld de alt-tekst van het logo.

De oplossing die afgestemd is op het team dat het moet oplossen, met concrete tips, helpt je snel naar een toegankelijk resultaat te komen.

Stap 4: Test, en test opnieuw

Idealiter heb je niet alleen informatie over een specifiek element, maar weet je ook hoe je vergelijkbare problemen op andere pagina’s kunt vinden. Hoe meer je zelf kunt testen, hoe onafhankelijker je wordt van een externe auditor. Een goed rapport helpt je niet alleen begrijpen wat er misgaat, maar ook hoe je het zelf opspoort.

Voor een snelle eigen controle tussendoor kun je de gratis WCAG Radar van Proper Access op je pagina zetten. Die laat direct op het scherm zien of contrast, koppen, focus en toegankelijke namen kloppen, dus je ziet meteen of je aanpassing het gewenste effect heeft voordat je een hercontrole aanvraagt. Het vervangt geen test met een schermlezer of met echte gebruikers, maar het scheelt veel heen-en-weer.

Want dat laatste is het belangrijkst: test met echte gebruikers. Mensen met een beperking vertellen je of je oplossing in de praktijk werkt, niet wat je dénkt dat ze nodig hebben.

Wanneer vraag je hulp?

Toegankelijkheid is een complex vak, je moet er fulltime en jarenlang mee bezig zijn om er veel van te weten. Vraag hulp als je niet weet hoe je een bevinding oplost, als je oplossing nieuwe problemen veroorzaakt, als je team er niet uitkomt, of als je twijfelt of je een richtlijn goed interpreteert.

Veel organisaties denken: we hebben een rapport, nu zoeken we het zelf wel uit. Maar het rapport is het startpunt. De waarde zit in wat erna komt: begrijpen, prioriteren, oplossen en testen. En dat gaat sneller met iemand die het al honderden keren heeft gedaan.

Volg de markt met de EAA-monitor

Je staat er niet alleen voor. Met de EAA-monitor van Flonam krijg je inzicht in hoe andere bedrijven met de European Accessibility Act omgaan. Je stelt er anoniem je vragen, je leest de antwoorden en ervaringen van andere bedrijven terug, en je vindt hulp bij bewezen experts in digitale toegankelijkheid. Zo zie je waar je staat vergeleken met de rest, en weet je waar je terecht kunt zodra je vastloopt. Kijk op eaa-monitor.nl.

Van rapport naar resultaat

Wil je weten waar je een rapport kunt krijgen zoals ik het hierboven heb beschreven? Neem contact op met mijn collega Phi via [email protected] of kijk op de pagina over de toegankelijkheidsaudit.