Nieuw model toegankelijkheidsverklaring per 1 oktober 2026: 3 dingen veranderen

De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken stelde op 8 december 2025 een nieuw model vast voor de toegankelijkheidsverklaring. Dat besluit staat in Staatscourant 2026, 515 en treedt op 1 oktober 2026 in werking. Er staat geen overgangsregeling in.

Er veranderen 3 dingen. Je hoeft er vandaag niets voor te doen, maar bij de eerste jaarlijkse bijwerking van je verklaring loop je er wel tegenaan.

In het kort

• Valt content onder een wettelijke uitzondering, dan moet dat voortaan in je verklaring staan. Met de uitzondering erbij en de plek waar die content staat.
• Bij afwijkingen en bij een beroep op onevenredige last moet je het toegankelijke alternatief benoemen dat je bezoekers aanbiedt.
• Status C loopt 12 maanden in plaats van 6 als je de website of app in die periode opheft. Ga je onderzoek doen, dan blijft het 6 maanden.
• Wat niet verandert: de 50 eisen, WCAG-EM, de 36 maanden geldigheid van een onderzoek, een verklaring per kanaal en de jaarlijkse bijwerking.

1. Je wettelijke uitzonderingen moet je opschrijven

Het Besluit digitale toegankelijkheid overheid kent 8 soorten content die niet aan de norm hoeven te voldoen. Ze staan in artikel 2 lid 2, onder a tot en met h. Tot nu toe hoefde je ze niet in je verklaring te benoemen. Vanaf 1 oktober vraagt het model per soort content een aanduiding van het artikellid, plus een “zo nauwkeurig en concreet mogelijke beschrijving van de uitgezonderde content en de plaats waar die zich bevindt”.

Een gemeente met een archief vol oude raadsstukken schrijft dan bijvoorbeeld:

Kantoorbestanden die vóór 23 september 2018 zijn gepubliceerd en die niet nodig zijn voor een lopend administratief proces. Artikel 2 lid 2 onder a. Dit gaat om de vergaderstukken van de raad van 2012 tot en met september 2018, te vinden onder /bestuur/archief.

Let op de voorwaarden in de wettekst. Die zijn strenger dan de korte samenvattingen die in veel verklaringen staan.

• Kantoorbestanden, onder a. De grens is de publicatiedatum en die ligt op 23 september 2018. Een PDF van 25 september 2018 valt er dus buiten. En de uitzondering geldt niet als het bestand nodig is voor een lopend administratief proces. Een formulier dat je burgers nog steeds laat invullen, moet toegankelijk zijn, hoe oud het ook is.
• Video en audio, onder b. Ook hier is de grens de publicatiedatum: vóór 23 september 2020. Een video van precies 23 september 2020 valt onder de wet.
• Onlinekaarten, onder d. Deze uitzondering geldt alleen als je de essentiële informatie van navigatiekaarten op een andere, toegankelijke digitale manier aanbiedt. Staat een adres of een openingstijd alleen in de kaart, dan kun je je niet op deze uitzondering beroepen.
• Content van derden, onder e. Alleen content die je niet financiert, niet hebt ontwikkeld en waarvoor je niet verantwoordelijk bent. Een videospeler of cookiebanner van een leverancier die je betaalt, valt hier niet onder. Een video die je zelf hebt geüpload ook niet.

Bij die laatste gaat het in de praktijk het vaakst mis. “Van derden afkomstige inhoud” is in veel verklaringen en rapporten een verzamelbak geworden voor alles wat van buiten komt. Dat houdt geen stand als iemand doorvraagt.

2. Je moet zeggen wat een bezoeker in de tussentijd kan doen

Heeft je website afwijkingen, dan vraagt het model nu per succescriterium twee dingen: waar het misgaat, en het “toegankelijk alternatief of alternatieven”. Daarnaast is er een aparte kop voor wat je “in de tussentijd” aanbiedt aan bezoekers die last hebben van afwijkingen die nog niet zijn opgelost. Hetzelfde geldt als je je op onevenredige last beroept.

Dit is een andere vraag dan je gewend bent. Een auditrapport vertelt je hoe je iets oplost. Dit gaat over wat iemand vandaag kan doen, terwijl het probleem er nog is.

Zo kan zo’n alternatief eruitzien:

• De datumkiezer in je afsprakenformulier werkt niet met het toetsenbord. Alternatief: je kunt de datum ook als tekst in het veld typen, en de afspraak telefonisch of per e-mail maken.
• Een besluit staat alleen als gescande PDF online. Alternatief: je stuurt op verzoek binnen 2 werkdagen een doorzoekbare versie, via een contactformulier of telefoonnummer dat in de verklaring staat.
• Een videospeler heeft geen bedienbare knoppen voor ondertiteling. Alternatief: je publiceert het transcript als HTML onder de video.

Is er geen alternatief, dan is dat ook een antwoord. Dan vul je bij die afwijking de maatregelen in, met de datum waarop ze klaar zijn. Wat niet kan, is het veld leeg laten en hopen dat niemand het merkt. Een verklaring met status B voldoet alleen aan de wet als er maatregelen zijn beschreven en er elk jaar vooruitgang is.

3. Status C loopt bij opheffing 12 maanden

Status C betekent dat je de eerste maatregelen hebt genomen. Er zijn twee situaties waarin je hem kunt claimen.

• Je hebt onderzoek gepland dat binnen 6 maanden na publicatie van de verklaring wordt uitgevoerd.
• Je heft de website of app binnen 12 maanden op. Dat was 6 maanden.

Dat tweede geval helpt als je een site aan het uitfaseren bent. Stel dat je een campagnesite hebt die tot de zomer van 2027 nog live moet blijven en daarna offline gaat. Onder het oude model liep je vast: na 6 maanden ging je verklaring automatisch naar status D, en dan voldoe je niet aan de wet. Nu kun je die periode overbruggen, zolang je de site ook echt opheft.

De route met onderzoek blijft 6 maanden. Vergeet je dat, dan gaat je verklaring daarna alsnog automatisch naar D.

Wat je nu kunt doen

Er zijn 3 dingen die nu al nuttig zijn, ook zonder dat de wet je dwingt.

Loop je verklaringen langs op de plekken waar nu “van derden afkomstige inhoud” of “oude PDF’s” staat, zonder artikellid en zonder vindplaats. Dat zijn de regels die je bij de volgende bijwerking moet aanvullen.

Kijk daarna naar je B-verklaringen. Bij elk afgekeurd succescriterium hoort straks een alternatief of een maatregel met een datum. Dat is werk voor de webredactie en de dienstverlening samen, niet voor een auditor alleen. Iemand moet beslissen of je een telefoonnummer aanbiedt, en wie er dan opneemt.

En controleer of je onderzoeksrapport de gegevens bevat die de invulassistent vraagt: de datum van het onderzoek, het type onderzoek, wie het uitvoerde, de gebruikte standaard, de onderzoeksmethode, de scope en de steekproef. Ontbreekt er iets, dan loopt je verklaring het risico op de melding “onderbouwing ontoereikend” in het register.

Wat wij in onze rapporten hebben aangepast

Onze rapporten staan openbaar op properaccess.nl/rapporten, zodat je de rechtstreekse link naar het onderzoeksresultaat in je verklaring kunt zetten. We hebben ze op 4 punten aangepast.

• De wettelijke uitzonderingen staan nu onder een eigen kop, met per soort content het artikellid uit artikel 2 lid 2, de wettelijke voorwaarde en de vindplaats. Je kunt die regels overnemen in je verklaring.
• Scopekeuzes staan apart, onder “Niet onderzocht”. Dat is geen wettelijke uitzondering, en dat zeggen we er ook bij. Voor die onderdelen heb je apart onderzoek nodig.
• De gegevens over het onderzoek staan bij elkaar in de woorden van het model: onderzoeksperiode, type onderzoek, wie het uitvoerde, gebruikte standaard en onderzoeksmethode.
• We verwijzen naar het besluit, naar de modelpagina van DigiToegankelijk en naar de invulassistent, zodat je vanuit het rapport verder kunt.

Het toegankelijke alternatief vullen we niet voor je in. Dat is een keuze over je dienstverlening: wie neemt de telefoon op, hoe snel stuur je een leesbare versie na. We denken graag mee, maar de organisatie beslist.

Vragen over je eigen verklaring of over een rapport dat je van ons hebt? Neem contact op.