EAA en het onderwijs: 6 stappen naar een toegankelijke leeromgeving

Je leeromgeving draait, je docenten zijn enthousiast over digitaal onderwijs en je studenten loggen dagelijks in op Moodle of Canvas. Maar kun je garanderen dat een blinde student die toets kan maken? Of dat een student met een motorische beperking door je WordPress-site kan navigeren om zich in te schrijven voor een minor?

Sinds 28 juni 2025 is de European Accessibility Act (EAA) van kracht. Voor veel onderwijsinstellingen betekent dat een wettelijke verplichting om digitale omgevingen toegankelijk te maken. Maar wat moet je precies doen? En waar begin je als je meerdere platformen hebt, honderden documenten en een IT-afdeling die al overvol zit?

In dit artikel neem ik je mee door de zes stappen die we bij Proper Access doorlopen met onderwijsinstellingen. Geen theorie, maar een concreet stappenplan gebaseerd op honderden audits bij scholen, hogescholen en universiteiten.

Eerst even: valt jouw instelling onder de EAA?

Kort antwoord: waarschijnlijk wel.

• Publiek gefinancierde instellingen (universiteiten, hogescholen, mbo’s, voortgezet onderwijs) vallen al langer onder het Besluit digitale toegankelijkheid overheid (Wdo). WCAG 2.1 niveau AA is hier al verplicht.
• Particuliere onderwijsinstellingen vallen onder de EAA zodra ze digitale diensten aanbieden aan studenten. Denk aan online inschrijving, digitaal leermateriaal, toetsen via een LMS.
• Het VN-verdrag Handicap verplicht inclusief onderwijs – ook digitaal.

De praktijk: als studenten bij jou digitaal lesstof raadplegen, toetsen maken of zich inschrijven, dan is toegankelijkheid verplicht. En dat geldt voor vrijwel elke onderwijsinstelling in Nederland.

Wat we tegenkomen bij onderwijsinstellingen

Na 900+ audits zie ik dezelfde patronen terugkomen. Het zijn niet de exotische problemen die onderwijsinstellingen parten spelen – het zijn er vijf die bijna overal voorkomen.

Toetsen die niet werken met hulpsoftware. De toetsomgeving is het meest kritieke onderdeel. Studenten moeten onder tijdsdruk presteren, en dan werkt de timer niet met een screenreader, zijn multiple-choice vragen niet gekoppeld aan hun antwoordopties, of sluit een pop-up niet met Escape. Het resultaat: een student die niet wordt beoordeeld op kennis, maar op het vermogen om kapotte software te bedienen.

Leermateriaal als ontoegankelijke PDF’s. Readers, syllabi, hand-outs – ze worden massaal als PDF aangeboden. Zonder koppenstructuur, zonder alt-teksten bij diagrammen, zonder leesbare tabellen. Een screenreader leest dan een willekeurige brij aan tekst.

Videocontent zonder ondertiteling of trascript. Opgenomen hoorcolleges, instructievideo’s, webinars – het onderwijs leunt zwaar op video. Maar ondertiteling ontbreekt structureel, of is automatisch gegenereerd zonder correctie.

Custom thema’s die de basis kapotmaken. Moodle en Canvas zijn out-of-the-box redelijk toegankelijk. Maar de eerste aanpassing aan het thema – een fancy navigatiemenu, een custom dashboard, een branded login-pagina – introduceert vaak nieuwe barrières. Omdat niemand test na de aanpassing.

SCORM-pakketten als zwarte doos. E-learning modules van Articulate of Captivate worden als SCORM-pakket in het LMS geladen. De instelling heeft vaak geen idee wat erin zit, en de leverancier ook niet. Het resultaat: een module die er prachtig uitziet maar volledig onbedienbaar is met toetsenbord.

Herkenbaar? Dan is het tijd voor een plan.

Het stappenplan: van onbekend terrein naar toegankelijk resultaat

Stap 1: Breng je digitale landschap in kaart

Voordat je kunt verbeteren, moet je weten wat je hebt. En bij een onderwijsinstelling is dat meer dan “een website”.

Maak een overzicht van al je digitale omgevingen:

• Je website (meestal WordPress of een ander CMS)
• Je leeromgeving (Moodle, Canvas, Blackboard)
• Je studentportaal (inschrijving, rooster, cijfers)
• Je videoplatform (Panopto, Kaltura, YouTube)
• Je e-learning modules (Articulate, Captivate, SCORM-pakketten)
• Overige tools (chat, berichten, discussiefora)

Per platform: wie is de eigenaar? Wie beheert het technisch? En wie produceert de content?

Hoe wij hierbij helpen: In een orienterend gesprek lopen we samen je digitale landschap door. We helpen je bepalen welke platformen het grootste risico vormen en waar je het meeste impact maakt. Dat gesprek is gratis en vrijblijvend – je hebt daarna een helder beeld van de scope.

Stap 2: Start met een mini-audit op je belangrijkste platform

Je hoeft niet meteen alles te laten auditen. Begin met je meest gebruikte platform – in de meeste gevallen is dat je LMS of je hoofdwebsite.

Een mini-audit geeft je in vijf werkdagen een beknopt risico-overzicht. Je weet dan:

• Hoe groot het probleem is
• Welke categorieeen problemen je hebt (technisch, content, of allebei)
• Of je met een paar aanpassingen al een heel eind komt, of dat er structureel werk nodig is

Hoe wij hierbij helpen: Onze mini-audit wordt handmatig uitgevoerd – geen geautomatiseerde scanner die 70% mist. We checken je platform zoals een student het gebruikt: met toetsenbord, screenreader en vergroting. Na vijf werkdagen heb je een concreet overzicht.

Stap 3: Laat een volledige WCAG-audit uitvoeren

Met de mini-audit weet je waar je staat. De volgende stap is een volledige audit volgens WCAG 2.2. Dit is het fundament van je verbetertraject.

Bij onderwijsinstellingen auditen we per platform:

Hoe wij hierbij helpen: Ons auditrapport is fundamenteel anders dan wat je van andere bureaus krijgt. We rapporteren per element, niet per succescriterium. Dat betekent: je IT-afdeling krijgt niet “SC 1.1.1 is niet gehaald” met een lijst van veertig pagina’s. Ze krijgen: “Deze knop in het toetsscherm mist een toegankelijke naam. Hier is een screenshot. Dit is de impact. Zo los je het op.”

We weten bovendien of een probleem in je Moodle-thema zit, in een plugin, of in de core. Dat scheelt je IT-afdeling weken zoekwerk.

Indicatieve prijzen: een website-audit start vanaf ca. 1.800 euro, een leeromgeving (Moodle/Canvas) vanaf ca. 2.700 euro.

Stap 4: Prioriteer en plan de verbeteringen

Een auditrapport kan overweldigend zijn. Tientallen bevindingen, verdeeld over meerdere platformen. De kunst is: niet alles tegelijk willen oplossen, maar beginnen waar de impact het grootst is.

Onze vuistregel voor onderwijs:

1. Toetsomgeving eerst. Als studenten niet fatsoenlijk een toets kunnen maken, is dat je grootste risico – zowel juridisch als ethisch.
2. Navigatie en structuur. Kunnen studenten bij de lesstof komen? Werkt het menu, de zoekfunctie, de modulelijst?
3. Content: de meest gebruikte documenten. Begin met de PDF’s en video’s die door de meeste studenten worden gebruikt.
4. Formulieren en interactie. Inschrijving, contactformulieren, discussiefora.
5. Visueel ontwerp. Contrast, lettergroottes, focus-indicatoren.

Hoe wij hierbij helpen: Na de audit plannen we een nabespreking van een uur met je team. We lopen het rapport samen door, beantwoorden vragen en helpen je een realistische planning maken. Wie pakt wat op? Wat kan je IT-afdeling zelf? Waarvoor moet je terug naar je leverancier? Na die sessie heeft iedereen een duidelijke takenlijst.

Stap 5: Voer de verbeteringen door en betrek je hele organisatie

Hier wordt het concreet. Je IT-afdeling pakt de technische bevindingen op, je contentteam verbetert documenten en video’s, en je gaat in gesprek met leveranciers over de problemen in hun software.

Een paar tips uit de praktijk:

• Moodle-thema’s: Laat je leverancier niet zomaar een nieuw thema installeren zonder toegankelijkheidscheck. Bijna elk custom thema dat we zien introduceert nieuwe problemen.
• WordPress-plugins: Niet elke plugin is toegankelijk. Kies voor plugins die WCAG-ondersteuning expliciet benoemen, en test ze voordat je ze live zet.
• PDF’s: Maak een handleiding voor docenten. Hoe voeg je koppenstructuur toe in Word? Hoe schrijf je alt-teksten bij diagrammen? Hoe exporteer je een toegankelijke PDF? Dit hoeft geen ingewikkeld document te zijn – een pagina met de vijf belangrijkste regels volstaat.
• Video: Automatische ondertiteling (bijvoorbeeld via Panopto of YouTube) is een goed startpunt, maar moet altijd handmatig worden gecorrigeerd. Vooral vaktermen en eigennamen gaan fout.

Hoe wij hierbij helpen: Na de audit mag je twaalf weken lang onbeperkt vragen stellen. Over het rapport, over oplossingen, over de interpretatie van een richtlijn. Geen extra kosten. Je IT-afdeling loopt vast op een Moodle-probleem? Mail of bel – je spreekt direct met de auditor die je rapport heeft geschreven. Geen accountmanagers, geen tussenlaag.

We bieden daarnaast een content-audit aan: we auditen een steekproef van jullie documenten, video’s en LMS-pagina’s en leveren concrete richtlijnen op die je hele organisatie kan toepassen. Handig als je honderden docenten hebt die content produceren.

Stap 6: Laat een retest uitvoeren en borg de toegankelijkheid

Verbeteringen doorgevoerd? Dan wil je zeker weten dat alles goed is opgelost en dat er geen nieuwe problemen zijn ontstaan. Een retest geeft je die zekerheid.

Maar een retest is niet het eindpunt. Toegankelijkheid is geen project met een einddatum – het is een doorlopend proces. Nieuwe content, nieuwe plugins, nieuwe functionaliteit: alles kan nieuwe barrières introduceren.

Hoe wij hierbij helpen: Een retest kost tussen de 400 en 500 euro, afhankelijk van de omvang. We controleren of de bevindingen uit de oorspronkelijke audit zijn opgelost en signaleren eventuele nieuwe problemen.

Voor instellingen die structureel willen borgen, bieden we een toegankelijkheids-abonnement of strippenkaart aan. Dan denken we doorlopend mee: bij nieuwe releases, bij de keuze voor een nieuwe plugin, bij de inrichting van een nieuw deel van je leeromgeving. Zo voorkom je dat je over een jaar weer van voren af aan moet beginnen.

De tijdlijn: wanneer moet je klaar zijn?

Dit hangt af van je type instelling:

• Publieke instellingen (universiteiten, hogescholen, mbo’s): de verplichting onder het Wdo geldt al. Je had gisteren klaar moeten zijn.
• Particuliere instellingen onder de EAA: alles wat je na 28 juni 2025 lanceert of substantieel wijzigt, moet direct voldoen. Bestaande platformen hebben een overgangsperiode tot 28 juni 2030.

Maar wacht niet op de deadline. Bij een gemiddelde onderwijsinstelling duurt het traject van eerste audit tot een volledig toegankelijk resultaat al snel zes tot twaalf maanden. Je hebt te maken met meerdere platformen, externe leveranciers en honderden content-auteurs. Dat kost tijd.

Begin vandaag, niet volgende maand

Elke dag dat je digitale leeromgeving niet toegankelijk is, zijn er studenten die niet volledig kunnen deelnemen aan het onderwijs. Een student die een toets niet kan maken. Een student die de lesstof niet kan lezen. Een student die zich niet kan inschrijven voor een vak.

Dat is niet alleen een wettelijk risico. Het raakt de kern van waar onderwijs voor staat: gelijke kansen voor iedereen.

De eerste stap is klein: een mini-audit op je belangrijkste platform, klaar binnen vijf werkdagen. Dan weet je waar je staat. En als je verder wilt, helpen we je stap voor stap naar een toegankelijk resultaat.

Advies nodig? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek: 085 5055 890 of mail naar info@properaccess.nl.

Julia Tol is oprichter van Proper Access en helpt onderwijsinstellingen bij het realiseren van digitale toegankelijkheid. Met 9 jaar ervaring als ontwikkelaar en diepgaande kennis van Moodle, Canvas, WordPress en Articulate kent ze de techniek achter je platform – niet alleen van de voorkant, maar van de broncode.